Prawo do bycia zapomnianym

Prawo do bycia zapomnianym

Czekają nas istotne zmiany dotyczące procesu przetwarzania danych osobowych. Już od 25 maja 2018 r. zastosowanie znajdą przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE. Jedną z interesujących konstrukcji prawnych wprowadzanych Rozporządzeniem RODO jest tzw. prawo do bycia zapomnianym.

Ze względu na dynamiczny rozwój technologii informatycznych, które stały się nieodłącznym elementem naszej codzienności, koniecznym stało się uregulowanie kwestii dotyczących danych osobowych, umieszczanych przez nas w Internecie.

Nad problemem danych osobowych publikowanych w sieci pochylił się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Precedensowy wyrok zapadł dnia 13 maja 2014 r., w sprawie z powództwa Mario Costeja Gonzalez przeciwko internetowemu gigantowi – firmie Google.

W treści wyroku Trybunał orzekł, że na operatorze wyszukiwarki internetowej może ciążyć obowiązek usunięcia z listy wyników wyszukiwania informacji dotyczących danej osoby, jeżeli obecnie mogą zostać one uznane za niestosowne, niewłaściwe lub nadmierne w stosunku do celów, w jakich są one przetwarzane. Dotyczy to również wszelkich linków, prowadzących do informacji o danej osobie.

Ponadto, skład orzekający w powyższej sprawie uznał, że właściciel wyszukiwarki internetowej jest odpowiedzialny za informacje, które pojawiają się na jego stronie internetowej – w tym przypadku będą to odnośniki do informacji publikowanych przez osoby trzecie.

Efektem takiej interpretacji przepisów jest udostępnienie przez Google specjalnego formularza, kierowanego do użytkowników europejskich, który umożliwia złożenie wniosku o usunięcie wybranych pozycji w wynikach wyszukiwania.

Ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych (RODO), wprowadza także wyraźną normę, dotyczącą omawianej kwestii. W motywie 65 preambuły RODO czytamy:

Każda osoba fizyczna powinna mieć prawo do sprostowania danych osobowych jej dotyczących oraz prawo do „bycia zapomnianym”, jeżeli zatrzymywanie takich danych narusza niniejsze rozporządzenie, prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Osoba, której dane dotyczą, powinna w szczególności mieć prawo do tego, by jej dane osobowe zostały usunięte i przestały być przetwarzane, jeżeli dane te nie są już niezbędne do celów, w których były zbierane lub w inny sposób przetwarzane, jeżeli osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę lub jeżeli wniosła sprzeciw wobec przetwarzania danych osobowych jej dotyczących, lub jeżeli przetwarzanie jej danych osobowych nie jest z innego powodu zgodne z niniejszym rozporządzeniem (…).

Jeżeli osoba, której dane dotyczą, skorzysta z prawa do żądania niezwłocznego usunięcia informacji jej dotyczących, administrator tych danych będzie miał obowiązek bezzwłocznego ich usunięcia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 RODO, z takim żądaniem można zwrócić się w przypadku wystąpienia jednej z poniższych okoliczności:

• dane osobowe nie są już niezbędne do celów, dla których realizacji zostały zebrane lub przetwarzane,
• osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę, na której opiera się przetwarzanie (zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a) lub art. 9 ust. 2 lit. a) RODO) i nie istnieje inne podstawa prawna do przetwarzania tych danych,
• osoba, której dane dotyczą, wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 1 RODO wobec przetwarzania tych danych i nie występują nadrzędne prawnie uzasadnione podstawy przetwarzania lub osoba, której dane dotyczą, wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 2 RODO wobec przetwarzania,
• dane osobowe były przetwarzane niezgodnie z prawem,
• dane osobowe muszą zostać usunięte w celu wywiązania się z obowiązku prawnego przewidzianego w prawie Unii lub prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator,
dane osobowe zostały zebrane w związku z oferowaniem usług społeczeństwa informacyjnego (o których mowa w art. 8 ust. 1 RODO).

Jeżeli na mocy powyższych przesłanek po stronie administratora upubliczniającego dane osobowe powstanie obowiązek ich usunięcia, powinien on podjąć także rzeczowe działania, by poinformować administratorów przetwarzających te dane osobowe o żądaniu ich usunięcia wysuniętym przez użytkownika, w tym żądaniu usunięcia istniejących hiperłączy, kopii oraz ich replikacji (art. 17 ust. 2 RODO).

Czy więc w każdym przypadku możemy żądać, by zostać „zapomnianym” w sieci? Okazuje się, że nie zawsze. Prawo do bycia zapomnianym jest ograniczone. Przytoczone powyżej przepisy nie mają zastosowania, jeżeli przetwarzanie danych jest niezbędne:

• do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji,
• do wywiązania się z prawnego obowiązku wymagającego przetwarzania na mocy prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, któremu podlega administrator, lub do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi,
• z uwagi na względy interesu publicznego w dziedzinie zdrowia publicznego (zgodnie z art. 9 ust. 2 lit. h) oraz i) i art. 9 ust. 3 RODO),
• do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych (zgodnie z art. 89 ust. 1 RODO), o ile prawdopodobne jest, że prawo do bycia zapomnianym uniemożliwi lub poważnie utrudni realizację celów takiego przetwarzania,
• do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.

Na koniec należy zauważyć, że nie wszystkie przepisy RODO dotyczące „prawa do bycia zapomnianym” regulują tę kwestię w sposób precyzyjny. Wiele wątpliwości pozostawia na przykład omawiany powyżej art. 17 ust. 2 RODO. W związku z powyższym, realizacja prawa w tym zakresie będzie zależała w dużej mierze od procedur wypracowanych przez poszczególne kraje oraz od wypracowanych interpretacji praktycznych.

Uregulowanie prawa do bycia zapomnianym w przepisach ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych jest bardzo ważnym krokiem w kierunku zapewnienia większej prywatności danych osobowych. Zmienia ona istotnie podejście do danych osobowych publikowanych w sieci, których pojawianie się w wyszukiwarkach internetowych wydawało się być zupełnie poza kontrolą indywidualnego użytkownika.

Made with by Integree.eu